Bab��ugimendua, Bah᧭ Fedearen aitzindaria

EDO BAH?ͭEK ZERGATIK DIOTEN BEREN FEDEA 1844AN SORTU ZELA

Munduko leku askotan, XIX. mendearen lehen hamarkadak itxaropen mesianikoek markatu zituzten. Jatorri erlijioso guztietako sinesle zintzoek, ikerketa zientifikoaren eta industrializazioaren ondorioengatik kezkatuta, beren hurrenez hurreneko tradizioetako eskrituretara zuzendu zuten begirada, inguruan gertatzen ari ziren aldaketa handiei aurre egingo zien erantzun baten bila.

Europan eta Amerikan “tenplarioak” edo milenaristak bezalako taldeak sortu ziren, eskrituretan historia bere amaierara iritsia zelako probak aurkitu zituztela eta Jesukristoren itzulera hurbil zela sinetsita zegoen jendez osatuak. Ekialde Hurbilean ere borbor erlijiosoko antzeko prozesua gertatu zen Koraneko profezien eta tradizio islamikoen betetzea hurbil zela eta.

Beharbada Iranen sortu zen mugimendu milenarista horietako deigarriena, zeina Historian Bᢡ bezala ezaguna egingo zen Shirazeko merkatari gazte baten pertsona eta irakaspenetan zentratu zen. 1844tik 1863 arte, klase guztietako pertsiarrek itxaropena eta deboziozko garai zurrunbilotsua bizi zuten, eta hura areagotu egin zen Bᢡk Eskritura Islamikoetan Iragarritakoa eta Jainkoaren Egunaren Heraldoa zela aldarrikatu zuenean. Gizateria, esan zuen, alderdi guztietatik ikusita, aldaketa eta birsorketa aro baten atalasean zegoen.

Bᢡren egitekoa, nolabait, San Joan Bataiatzaileari kristautasunaren jaiotzan egozten zaion paperaren antzekoa izan zen. Bᢡ Bahᦣ146;u’llᨲen Heraldoa izan zen: Haren egiteko behinena Bahᦣ146;u’llᨲen etorrerako bidea prestatzea izan zen. Ikuspuntu horretatik ulertzen da Babi Fedearen jaiotzak aldi berean zergatik markatzen duen orobat Bahᦣ146;��edearen jaiotza. Izan ere, Bahᦣ146;u’llᨫ 1863an Iragarritakoa Bera zela aldarrikatu zuenean, Bᢡren egitekoak jadanik fruitua emana zuen.

Beste aldetik, Bᢡk fundatutako erlijioak bere izaera propial eta independentea zuen. Babi Fedeak sinesle komunitate sendo bat sortu zuen, bere eskritura sakratu propialekin, eta marka ezabaezina utzi zuen Historian.

Babi Fedea 1844ko maiatzean fundatu zen, Iraneko Shiraz hiriko merkatari gazte batek Iragarritako Qa’mi (“Altxatu beharko duena”) zela jakinarazi zuenean. Gazte hark, jaiotzaz Siyyid ‘Ali-Muhammad izenekoa, “Bᢡ” izena hartu zuen, zeinak arabieraz “Atea” esan nahi baitu. Bere etorrera -azaldu zuen Bᢡk- gizateria osoak espero zuen Jainkoaren Mezulariak agertu behar zuen ataria izango zen.

Kontaketak bat datoz Bᢡ haur berebizikoa izan zela adieraztean. 1819ko urriaren 20an jaioa zen, jakituria txundigarria zuen, eta haren nobleziak Jesus gaztearena dakar gogora. Heldutasunera iritsitakoan, Bᢡ osabaren negozioetan sartu zen, etxe komertzial baten jabea baitzen hura. Bᢡren zintzotasun eta debozioak aurki ekarri zioten harremanetan ibiltzen zen beste merkatari batzuen estimua. Ezaguna zen halaber behartsuekiko erakusten zuen eskuzabaltasunagatik.

Bere Aldarrikapenaren ondoren, Bᢡk oso bizkor erakarri zituen jarraitzaile ugari, halako moldez non mugimendua izugarri sendotu baitzen Iranen. Hazkunde hark oposizioa eta jazarpenak ekarri zituen, batez ere kleroaren kideen artean, beren botere eta prestijioa zuzenean mehatxatuta ikusten baitzuten. Jazarpen hura zela eta, Bᢡ zenbait aldiz espetxeratu zuten.

Haren lanik garrantzitsuenak, Bayᮠdelakoa, indargabetu egin zituen Islamaren zenbait lege, eta haien ordez beste batzuk ezarri. Bayᮡk moraltasun zorrotz bat bultzatzen zuen, bihotz eta asmo purutasunean oinarritutakoa. Emakumeen eta behartsuen izaera defendatzen zuen orobat, baita heziketa eta zientzia erabilgarrien aplikazioa ere.

Bayᮡren gai oinarrizkoak Jainkoaren bigarren Adierazpen baten etorrera hurbilaren inguruan jiratzen zuen, Zeina Bᢡ baino handiagoa izango zen, Haren egitekoa kristautasunak, judaismoak eta gainerako erlijioek aspaldi iragarritako bake eta oparotasuneko aroari hasiera ematea izango zelarik.

Bᢡren mezua ezagutu zutenen bihotz eta gogoak Erdi Arotik apenas aldatu ez zen giro batean murgilduta zeuden. Erlijio berri bat aldarrikatzean, Bᢡk bere jarraitzaileek erreferentzia islamikoetatik aldegitea ahalbidetu zuen, hartara Bahᦣ146;u’llᨲen etorrerako bidea prestatuz.

Bᢡk Bere egitekoa aldarrikatzean eta gizarte berri baten ideala aurkeztean erakutsitako ausardiak beldurra piztu zuten agintari erlijioso zein sekularren artean. Bᢡren jazarpena laster iritsi zen.

Aurre egin ziotenak ez herese, baizik eta matxinatu erlijiosoa zela esatera iritsi ziren. Horregatik erabaki zuten exekutatzea.

1850eko uztailaren 9an bete zen heriotz sententzia Tabriz-eko koartel bateko patioan, ondoko etxe eta barrakoietako teilatuetan pilatu ziren 10.000 ikusleren aurrean. Bᢡ eta jarraitzaile gazte bat hormatzar batera iltzatutako bi sokatik eskegi zituzten. Armeniar erregimentu batek gauzatu zuen exekuzioa; 250 soldaduko hiru ilaratan ezarritako 750 fusilarik bota zituzten beste horrenbeste tiro. Altxatu zen hautsa eta bolboraren kea hain izan ziren trinkoak, non patioa zeharo ilunduta geratu baitzen.

Britaniar Kanpo Arazoetako Ministerioan dagoen kontakizunak dioen bezala, kea desagertu zenean, Bᢡren arrastorik ez zen geratzen. Haren kidea, zutik, ez zuten balek ukitu. Hori bai, bi sokak txikituta zeuden.

Bᢡ Bere espetxegelan aurkitu zuten bila joan zitzaizkionean, Bere jarraitzaileei azken argibideak ematen ari zitzaizkiela. Egun hartako goizean, soldaduak exekuzio lekura eramatera zihoazenean, Bᢡk gaztigatu zien ez zegoela isilaraz zezakeen “botere lurtarrik” esan behar zuen guztia esaten burutu arte. Orduan, Bᢡk hitz hauek zuzendu zizkien: “Zuen egitekoa egin dezakezue”.

Bigarren aldiz, Bᢡ eta Haren kidea exekuzio-pelotoiaren aurrean geratu ziren. Erregimendu armeniarrak ez zuen tiro egin nahi izan, eta soldadu musulmanez osaturiko talde batek hartu zuen haren lekua. Oraingoan gorputzak zeharkatuak izan ziren, haien hezur eta haragiak bat eginik, baina, harrigarriro, aurpegiak osorik geratu ziren.